Μικρέ μας πρίγκιπα Σακελλαρόπουλε

Μικρέ μας πρίγκιπα Σακελλαρόπουλε

Αν πεις στους μεγάλους: «Είδα ένα ωραίο σπίτι από τριανταφυλλιά τούβλα, με γεράνια στα παράθυρα και περιστέρια στη σκεπή» , δεν καταφέρνουν να σχηματίσουν την παραμικρή ιδέα για το σπίτι αυτό. Πρέπει να τους πεις: «Είδα ένα σπίτι που κοστίζει δέκα χιλιάδες χρυσές». Θα τους ακούσεις τότε να αναφωνούν: «Τι όμορφο που είναι».

Έτσι, αν τους πεις: «Η απόδειξη πως ο μικρός πρίγκιπας έζησε πραγματικά, είναι πως ήταν γοητευτικός, πως γελούσε και πως ήθελε ένα αρνί. Όταν θες ένα αρνί αυτό πάει να πει πως υπάρχεις». Εκείνοι θα ανασηκώσουν τις πλάτες και θα σε πουν πως παιδιαρίζεις! Αν όμως τους πεις: «Ο πλανήτης απ’ όπου προερχόταν ο πρίγκιπας είναι ο αστεροειδής Β 612», τότε τους πείθεις και παύουν να σε σκοτίζουν με τις ερωτήσεις τους. Έτσι είναι αυτοί. Δεν πρέπει να τους κρατάμε κακία. Τα παιδιά πρέπει να έχουν πολλή επιείκεια για τους μεγάλους.

Αλλά βέβαια, εμείς που καταλαβαίνουμε τη ζωή, σκοτιστήκαμε για τα νούμερα! Θα μ’ άρεσε να αρχινούσα τούτη την ιστορία όπως αρχίζουν τα παραμύθια. Θα μ’ άρεσε να έλεγα:

«Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας μικρός πρίγκιπας που ζούσε πάνω σε ένα πλανήτη μόλις λίγο πιο μεγάλο από τον ίδιο, κι είχε ανάγκη από ένα φίλο…». Για κείνους που καταλαβαίνουν τη ζωή, η ιστορία, έτσι θα φαινόταν πολύ πιο αληθινή.

Αγαπητοί φίλοι,

Μια φορά κι έναν καιρό πριν τριάντα χρόνια ήρθε στη Φωκίδα ένας άλλος πρίγκιπας κι έγινε ο πρίγκιπας της καρδιάς μας… Γαλλοσπουδαγμένος για να στήσει εδώ μια δουλειά που θα αφορούσε την ψυχιατρική μεταρρύθμιση και την κοινωνική ψυχιατρική. Ο πρίγκιπας λέγεται Παναγιώτης Σακελαρόπουλος.

Η καταγωγή του από τη μητέρα του από το πανέμορφο Χρισσό και από τον πατέρα του από την Πελοπόννησο… είχε από μικρός στις φλέβες του το νιάξιμο για τον άνθρωπο που πάσχει μιας και ο πατέρας του Χριστόφορος ήταν γιατρός!!

Τέλος του ’81 ξεκινάει με λίγους συνεργάτες τότε να εφαρμόσει το πιλοτικό Πρόγραμμα Επιχορηγούμενο και από την Ε.Ο.Κ. το στήσιμο δηλ. μιας κινητής ψυχιατρικής Μονάδας σε αγροτική περιοχή, σε νομό που ακόμα τότε βαθειά ήταν λαβωμένος από τον τελευταίο ελπίζω πόλεμο και το αντάρτικο.

Μετρώντας τις πληγές και τις βαθιές λαβωματιές απ’ τις απώλειες και τον άδικο – παράλογο χαμό οι άνθρωποι έπρεπε να συνεχίσουν να ζουν … όμως ήταν κλεισμένοι στον εαυτό τους, στο βαρύ τους πένθος με τα αιώνια μαύρα τους ρούχα παντού, τα μαντήλια στο κεφάλι, τα μάτια τους να κοιτάζουν μακριά… πολύ μακριά!!! περισσότερο έχοντας τα ζώα τους για παρέα παρά τους άλλους ανθρώπους. Ψηλές μάντρες που πίσω από τις βαριές αμπάρες των σπιτιών τους δεν έκλειναν μόνο το βιός τους αλλά τα μυστικά τους και έχοντας να αντιμετωπίσουν μια καινούργια απώλεια αυτή της εσωτερικής και εξωτερικής μετανάστευσης δεν είχαν καμιά όρεξη να εμπιστευτούν και να ανοίξουν τις καρδιές τους σε κανέναν «άγνωστο» – νεοφερμένο ο οποίος έμοιαζε να θέλει να τους υποσχεθεί κάτι για τη «σωτηρία της ψυχής πολύ – πολύ μεγάλο πράγμα»… και να τους υποσχεθεί ακόμα για κείνη την εποχή το ακατόρθωτο… ότι δηλαδή αυτός και οι συνεργάτες του θα κρατήσουν τις υποσχέσεις της σωτηρίας όχι κάνα δυο τρεις μήνες μόνο άλλα για πάντα… για πάντα…!!!

Ποια είναι η μαγική συνταγή! Καθόλου εύκολη κατά τα άλλα… πως άρχισε δηλαδή να μπαίνει σε εφαρμογή τέλη του ’81 και κρατάει μέχρι σήμερα για να πετύχει το Πρόγραμμα Κοινοτικής Ψυχιατρικής;

Είναι η για τόσα πολλά γραμμένα μέχρι σήμερα «αγωγή Κοινότητας» και τι είναι αυτό; Είναι η εκπαίδευση της Κοινότητας και εν τέλει η αλλαγή στάσης απέναντι στην Ψυχιατρική Νόσο και τον ψυχιατρικά ασθενή.

Αυτά τα λόγια που τόσο εύκολα λέγονται αλλά τόσο δύσκολα υλοποιούνται… αυτή η «αλλαγή στάσης» και πως αυτή πραγματοποιείται μας έμαθε σιγά – σιγά από τις πρώτες στιγμές ο Σακελλαρόπουλος και για αυτό για όλους εμάς είναι και θα είναι ένας μεγάλος δάσκαλος και ένας δυνατός – αληθινός άνθρωπος!

Δεν περιμέναμε κανέναν και τίποτα να έρθει σε εμάς. Εμείς πηγαίναμε στον άνθρωπο που θα γινόταν άνθρωπος κλειδί της Κοινότητας. Εμείς πηγαίναμε και πηγαίνουμε στην ντόπια εξουσία βρεθήκαμε χιλιάδες φορές σε καφενεία, σε εκδηλώσεις, σε γλέντια, σε γιορτές, σε πένθος, σε κρίσεις, σε χαρές δίπλα στους ανθρώπους των πόλεων και των χωριών και με κάποια αφορμή σιγά – σιγά αρχίσαμε να τους μιλάμε για αυτή την αλλαγή στάσης, την αλλαγή νοοτροπίας για τη μη επικινδυνότητα των ψυχιατρικών νόσων για την παροχή των φαρμάκων, αλλά κυρίως για την ανθρώπινη συμπαράσταση στο πρόβλημα όποιο και να είναι, για τη διαγραφή του κοινωνικού στίγματος, για την ομορφιά της ζωής, για την αντοχή στην απώλεια, για το χωρίς την αγάπη δεν γίνεται τίποτα, για το ότι μαζί μπορούμε να κάνουμε πολλά!!

Ζήσαμε στιγμές δυνατές που γεμίζουν ικανοποίηση την ανθρώπινη ψυχή που τις απαντούν γιατί υπάρχει πάνω στη γη…

Γρήγορα έκανα πιο καλή γνωριμία μ ’ αυτό το λουλούδι. Πάνω στον πλανήτη του μικρού πρίγκιπα βρίσκονταν από πάντα λουλούδια πολύ απλά στολισμένα με μια σειρά μόνο πέταλα, που δεν πιάναν καθόλου τόπο και δεν πείραζαν κανένα. Φανερώνονταν κάποιο πρωί μέσα στα χόρτα, κι ύστερα σβήνανε το βράδυ. Αλλά τούτο εδώ είχε φυτρώσει μια μέρα, από ένα σπόρο φερμένο ποιος ξέρει από πού, κι ο μικρός πρίγκιπας είχε παρακολουθήσει από κοντά το βλαστάρι αυτό που δεν έμοιαζε με τα άλλα βλαστάρια. Μα το δεντράκι γρήγορα σταμάτησε να ψηλώνει, κι έπιασε να ετοιμάζει ένα λουλούδι. Ο μικρός πρίγκιπας, που ήταν μπρος όταν πρωτοφανερώθηκε ένα τεράστιο μπουμπούκι, ένιωσε αμέσους πως από εκεί μέσα θα έκανε την παρουσία του κάτι σα θαύμα. Το λουλούδι όμως, προστατευμένο μέσα στην πράσινη κάμαρά του, δεν είχε τελειωμό με τα στολίσματά του. Διάλεγε τα χρώματα του προσεκτικά. Ντυνόταν αργά, σιάζοντας ένα — ένα τα πέταλά του. Δεν ήθελε να βγει γεμάτο τσαλακώματα σαν τις παπαρούνες. Ήθελε να παρουσιαστεί μέσα σε ολόκληρη τη λάμψη της ομορφιάς του. Ναι, λοιπόν. Ήταν πολύ φιλάρεσκο! Το μυστήριο αυτό σιγύρισμα του είχε βαστάξει μέρες και μέρες. Κι ύστερα να που ένα πρωί, την ώρα ίσα – ίσα που έβγαινε ο ήλιος, εμφανίστηκε.

Κι αυτό, που είχε συγυριστεί με τόση ακρίβεια, έκανε τάχα πως χασμουριέται και είπε:

  • Αχ! Τώρα μόλις ξύπνησα… με συγχαρείτε… δεν έχω ακόμα κτενιστεί…

Ο μικρός πρίγκιπας, τότε, δεν μπόρεσε να κρατήσει το θαυμασμό του:

  • Τι όμορφο που είσαι!
  • Έτσι δεν είναι; Αποκρίθηκε γλυκά το λουλούδι. Και γεννήθηκα την ίδια στιγμή που γεννιόταν κι ο ήλιος…

Τώρα θα ήθελα να σας εξομολογηθώ ένα μυστικό… που όσοι μας ξέρετε το νιώθετε… ένα μυστικό που πολλές φορές μας δημιουργεί και προβλήματα… αλλά αν το καταλάβετε θα γίνετε ένα με μας και θα μας πάρετε το μέρος…

Ένα πράγμα που μάθαμε όλοι όλα τα χρόνια είναι η έννοια και η αίσθηση για τον έρωτα… ερωτευθήκαμε βαθειά αυτό που κάνουμε… με τον τρόπο που το κάνουμε… είναι αυτό και ο Σακελλαρόπουλος είναι αυτός που μας άλλαξε τον τρόπο και «το βλέπειν» στη ζωή μας. Μην ζηλεύετε… το ταξίδι είναι συναρπαστικό, γεμάτο ερεθίσματα… αλλά και προβλήματα και αντιξοότητες. Πώς να μιλήσεις για αυτό τον έρωτα που δεν είναι χειροπιαστός, μετρήσιμος/… πώς να μιλήσεις για την αγάπη… μιας και από μικρό σε έμαθαν πως τάχα δεν υπάρχει!! «Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά, την ουσία δεν τη βλέπεις με τα μάτια».

Ο μικρός πρίγκιπας πέρασε όλη την έρημο και δεν συνάντησε παρά μόνο ένα λουλούδι. Ήταν ένα λουλούδι με τρία πέταλα, ένα λουλούδι ασήμαντο…

  • Καλημέρα, είπε ο μικρός πρίγκιπας.
  • Καλημέρα, είπε το λουλούδι.
  • Που είναι οι άνθρωποι; Ρώτησε ο μικρός πρίγκιπας ευγενικά. ’

Το λουλούδι, μια μέρα, είχε δει να περνάει κάποιο καραβάνι:

  • Οι άνθρωποι; Θαρρώ πως υπάρχουν, έξι ή εφτά./ πάνε χρόνια τώρα που τους είδα. Μα δεν ξέρεις ποτέ που να τους βρεις. Ο άνεμος τους φυσά και τους πάει. Δεν έχουν ρίζες, βλέπεις, κι αυτό πολύ τους δυσκολεύει.

Αντίο είπε ο μικρός πρίγκιπας.

  • Αντίο είπε το λουλούδι.

Τριάντα χρόνια μετά τα πράγματα είναι αλλιώς… όλα έχουν αλλάξει… σε υπηρεσίες, σε δομές, σε προσφορά, σε συνεργασίες, σε εκπαίδευση, σε επισκέπτες…

Χιλιάδες συνεργάτες, φοιτητές, εκπαιδευόμενοι επισκέπτονται τις δομές στο Νομό από Ελλάδα και εξωτερικό…

Θα ’θελα μέσα από την καρδιά μου να στείλω… ένα μεγάλο φιλί στο Σακελλαρόπουλο που είχε την τόλμη , το θράσος την αγάπη αλλά και τη γνώση να μας αρπάξει συναρπαστικά από το χέρι για να γράψουμε μια μικρή ιστορία πάνω σε αυτό το κομμάτι της γης για τον άνθρωπο!! Προσπαθώντας να αντικαταστήσουμε τα δεσμά με ανθρώπινους δεσμούς. Όχι μόνο για τους βίαια έγκλειστους στα ψυχιατρεία αλλά και για τους γύρω μας, τους δίπλα μας, τους φίλους μας για μας τους ίδιους…

  • Ναι είπα στο μικρό πρίγκιπα, είτε για σπίτι πρόκειται είτε για τα αστέρια και την έρημο, αυτό που τα κάνει κι είναι όμορφα, μένει αόρατο!

Σακελλαρόπουλέ μας φίλοι μου,

Αν τα παραμύθια, τα τραγούδια, τα ποιήματα και η μουσική αφορούν τους άλλους ανθρώπους, ή εμάς τους ίδιους, ας μην το απαντήσουμε απόψε.

Μικρέ μας πρίγκιπα Σακελλαρόπουλε,

Σε ευχαριστούμε για όλα.

Τούλα Σορώκου
ομιλία στην Αγία Ευθυμία, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Σκαρίμπεια»